Windhaan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Een windhaan of weerhaan is een windwijzer in de vorm van een haan. Sommige torenhanen zitten op een windkruis en/of op een metalen bol. Ze worden vooral geplaatst op de spits van kerktorens.

Toch wijst niet op alle torenspitsen de haan aan waar de wind vandaan komt. Zo staat bijvoorbeeld op de Martinitoren in de stad Groningen een heus paard, waarvan men zegt dat het zo groot is als een echt paard. Dat spreekt tot de verbeelding, maar er moet wel bijgezegd worden dat het paard een kleine pony is. De Kloosterkerk in Assen heeft een bazuinblazende engel op de torenspits.

Op Lutherse kerken staat doorgaans een zwaan, die verwijst naar de theoloog Johannes Hus (Hus betekende in zijn landstaal: gans). In Praag werd hij in 1415 wegens vermeende ketterijen op de brandstapel gebracht. Hij zou toen uitgeroepen hebben: "Jullie verbranden een gans, maar er zal een zwaan uit zijn as herrijzen". Deze uitspraak zou een eeuw later (1517) in verband worden gebracht met Maarten Luther en zo werd de zwaan het herkenningsteken van de Lutherse kerk.

Torenhanen werden vroeger soms beschoten totdat een raak schot hem deed draaien. Vele vervangen windhanen hebben schietgaten.

Torenhaan met kogelgaten in het Musée de la cloche et du carillon in Tellin