Stadspoort
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Een stadspoort is een doorgang in de omwalling (vesting) van een stad, waar vroeger de toegang werd geregeld. Een stadspoort met zijn poortgebouw vormde daarbij onderdeel van een stadsmuur of stadswal en was vooral een verdedigingswerk. Oorspronkelijk zal een stadspoort ook 's nachts vaak gesloten zijn geweest, om ongewenste bezoekers aan de stad te weren.
Bij het afbakenen van het terrein van een nederzetting ploegde een hoogwaardigheidsbekleder, meestal een priester, met een bronzen ploeg een voor in de grond. Op de plaatsen waar men de poorten zou bouwen werd de ploeg opgetild of gedragen. Poort zou dus afgeleid zijn van het Latijnse woord portare of dragen.
In de loop van de eeuwen zijn veel oude stadspoorten verloren gegaan. Na de opheffing van de vestingstatus van veel steden werden de wallen geslecht en veel poorten gesloopt. Dit was bijvoorbeeld nodig voor stadsuitbreidingen. Ook werden de stadspoorten en -muren wel als steengroeve gebruikt als ze in onbruik waren geraakt. De stenen werden dan gebruikt voor nieuwe gebouwen.
Ook in de 20e eeuw zijn nog stadspoorten verloren gegaan omdat het verkeer drukker werd en men de stadspoorten sloopte om meer ruimte hiervoor te maken. Nog bestaande stadspoorten, zoals in Naarden, staan nu echter veelal op de monumentenlijst. Vaak ziet men tegenwoordig dat het verkeer links en rechts buiten de poort om wordt geleid
In Nederland zijn er diverse stadspoorten in bijvoorbeeld Amsterdam, Zutphen, Amersfoort en Zwolle. In België zijn er nog overgebleven stadspoorten in bijvoorbeeld Brugge, Mechelen of Herentals.
Er worden nog steeds restanten van stadspoorten gevonden, zoals de middeleeuwse Hertogpoort in Nijmegen.
In Rome zijn diverse muren met vele stadspoorten, zoals onder andere de Porta San Sebastiano.
In Londen zijn ook restanten van oude stadspoorten, zoals Aldersgate.
 De Waag in Amsterdam, oorspronkelijk de Sint Anthoniespoort |
 De Sassenpoort te Zwolle |
 De Huizerpoort in Buren |
|
 De Kruispoort in Brugge |
 De Brusselpoort in Mechelen |
 De Hallepoort in Brussel |
 De Porta San Paolo in Rome |
