Sint-Franciscus-Xaveriuskerk (Amersfoort)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Sint-Franciscus-Xaveriuskerk is een rooms-katholieke parochiekerk te Amersfoort.
[bewerken] Ontstaansgeschiedenis
Na de Reformatie werd de publieke katholieke eredienst in Amersfoort verboden. Er ontstonden schuilkerken die bediend werden door religieuzen, onder wie de jezuïeten. Één van de jezuïetenstaties droeg de naam van een gecanoniseerde jezuïet van het eerste uur, Sint-Franciscus Xaverius.
In de loop der tijd versoepelde het beleid ten aanzien van de katholieken. Toen in 1715 de kerk van Sint-Franciscus Xaverius in vlammen op ging, mocht men een meer zichtbare kerk bouwen. Deze kerk werd gebouwd aan 't Zand, op de plaats van het huidige kerkgebouw.
Met de omwentelingen van de Bataafse Republiek en de grondwet van 1815 werden alle kerkgenootschappen voor de wet gelijk verklaard. Daarenboven kwam er een rijksdepartement voor de eredienst. Dit maakte de oprichting van zichtbare kerken mogelijk.
In 1817 werd de nieuwe kerk van J. Wittenberg, stadsarchitect van Zutphen, ingewijd.
[bewerken] Karakter
De kerk heeft een neoclassicistisch uiterlijk. Het is één van de eerste Nederlandse katholieke kerken in deze stijl. Alleen de kerken in Rijssenburg (1809) en Doesburg (1813) zijn ouder.
Hoewel de term Waterstaatskerk op deze kerk niet van toepassing is, omdat het bouwen van katholieke kerken pas vanaf 1824 onder het toezicht van Rijkswaterstaat kwam, heeft de kerk qua uiterlijk veel kenmerken die men bij veel vroege waterstaatskerken aantreft.
