Birkhoven
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Birkhoven is een bos ten westen van Amersfoort. Het ligt aan de rand van de Utrechtse Heuvelrug. In het westen grenst het aan het natuurgebied de Soester Duinen (Soest). In het zuiden wordt de grens gevormd door de spoorlijn Amersfoort-Utrecht. In het noorden vormt de oude straatweg tussen Soest en Amersfoort (N221, de Birkstraat, genoemd naar het oude gehucht De Birkt) de grens. Het gebied heeft een oppervlakte van 59 ha. Het is een geliefd recreatiegebied voor Amersfoorters. Het Dierenpark Amersfoort ligt in het bos Birkhoven.
Eind 2004 heeft de gemeente Amersfoort het gebied in eigendom gegeven aan de Stichting Het Utrechts Landschap.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
"Birkhoven" was vroeger de naam van een veel groter landgoed. Over de eerste aanleg van het landgoed is weinig bekend. Aan het eind van de 18e eeuw was het in het bezit van de burgemeestersfamilie Methorst. In 1824 vestigde Jan Cock Blomhoff zich op het landgoed en liet aan de Soesterstraatweg een landhuis bouwen. Hij was het laatste opperhoofd van de Nederlandse factorij in Japan op het schiereiland Decima. In de loop van de tijd werd het landgoed aanzienlijk uitgebreid, waardoor het uiteindelijk ook een groot (agrarisch) gebied ten noorden van de straatweg omvatte, tot aan de Eem toe.
In 1907 werd Birkhoven openbaar verkocht. De gemeente Amersfoort werd eigenaar van dat deel van het landgoed dat thans bekend is onder de naam Birkhoven en Bokkeduinen. Het huis Birkhoven werd verbouwd tot hotel-restaurant. Er werd dwars door de bossen een weg aangelegd, de Barchman Wuijtierslaan, genoemd naar de burgemeester onder wiens gezag Birkhoven werd aangekocht. Het gedeelte ten oosten van deze weg werd Bokkeduinen genoemd. Er werd een grote renbaan aangelegd en een openluchttheater.
In de jaren dertig volgden de aanleg van een bosvijver, een uitzichtheuvel, het pinetum en een bosbad, het huidige Bosbad Amersfoort in de noordoosthoek.
In 1948 werd het Dierenpark Amersfoort in de zuidoosthoek van Birkhoven aangelegd.
Op de plaats van het landhuis Birkhoven verrees in 1972 een verzorgingstehuis, dat enige tijd 'Pasadena' heeft geheten, maar dat tegenwoordig ook de naam "Birkhoven" draagt. De Barchman Wuijtierslaan werd omgelegd.
Regelmatig vonden er kleine en grote ingrepen plaats die het natuurgebied verkleinden. Toen in 1997 een plan op tafel kwam om in het noorden van Birkhoven een groot overdekt sportcomplex aan te leggen, voerde de Vereniging Behoud Bos Birkhoven en Bokkeduinen (kortweg: VBBBB) hiertegen actie.
Sinds de Stichting Het Utrechts Landschap eigenaar van het bos Birkhoven is geworden, is aan de jarenlange onzekerheid over dit deel van het voormalige landgoed Birkhoven een eind gekomen. Birkhoven houdt de functie van natuurgebied. Bij het beheer zal als uitgangspunt dienen het "Beheerplan Birkhoven Bokkeduinen 2000 - 2010", dat in opdracht van de gemeente is opgesteld.
[bewerken] Natuur en cultuur
Een groot deel van het bos is gemengd bos: het bestaat uit een mengsel van loofhout en naaldbomen. Een aantal percelen bestaat overwegend uit naaldhout. Opvallend zijn onder andere de grove dennen, waarvan sommige al meer dan honderd jaar oud zijn en de soms (voor Nederlandse begrippen) zeer grote Douglassparren. Door het voorkomen van zandduinen heeft het gebied enig reliëf. Er liggen een paar fraaie lanen (waaronder een laan die afwisselend beplant is met beuken en douglassparren) in het bos.
Een fietspad naar de Korte Duinen doorkruist het bos van oost naar west.
In het bos bevinden zich een aantal parkachtige elementen. In de jaren dertig van de vorige eeuw zijn deze aangelegd in het kader van de werkverschaffing. Allereerst is er de bosvijver, met de uitzichtheuvel (die overigens al vele jaren geen uitzicht meer biedt, door de bomen). Aan de bosvijver grenst de rododendronvallei. Even verderop naar het zuiden ligt het pinetum Birkhoven, een fraaie collectie exotische naaldbomen.
[bewerken] Wandelingen
Bij de VVV-Amersfoort is een eenvoudige brochure te verkrijgen, uitgegeven door het IVN, waarin een wandeling van circa anderhalf uur door Birkhoven wordt beschreven, met allerhande informatie over het gebied en de flora en fauna.
Eveneens verkrijgbaar bij de VVV-Amersfoort: een kleine brochure over het "Eem- en duinpad", dat door Birkhoven loopt (18, 10 of 8 km).
Het klompenpad "Het Derde Erf" loopt eveneens door Birkhoven.
